x

Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań

Nowe upamiętnienie ofiar niemieckich zbrodni wojennych w Adampolu

4 stycznia 2021

W latach 1941-1943 w Adampolu istniał, utworzony przez niemieckie władze okupacyjne, obóz pracy dla ludności żydowskiej. Jego ofiary początkowo były grzebane w miejscach śmierci, następnie były wykopywane i palone w prowizorycznym krematorium w pobliżu obozu.

W tym samym miejscu spalono także poległych w bitwie pod Wyrykami, która odbyła się 8 maja 1944 roku, żołnierzy Armii Krajowej.

W miejscu opisywanym przez świadków jako rowy, w których palono zwłoki ofiar, w 1966 roku powstało upamiętnienie składające się z ogrodzonego placu wyłożonego płytkami chodnikowymi z rabatami oraz kamienia pamiątkowego. W 1984 roku dodano betonową podstawę kamienia i umieszczono na nim marmurową płytę z napisem. W 2009 roku dodatkowo ustawiono krzyż poświęcony poległym w bitwie pod Wyrykami.

Na początku XXI w. podjęto starania o zmianę dotychczasowego upamiętnienia na lepiej opisujące miejsce zdarzeń, jednakże wobec braku środków finansowych pozostały one bezskuteczne.

W 2018 roku rozpoczęto kolejne działania mające na celu odnowienie pomnika. Dzięki współpracy Gminy Wyryki, Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Komisji Rabinicznej do spraw Cmentarzy, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Wojewody Lubelskiego uzgodniono nową koncepcję pomnika.

Projekt dwuczęściowego monumentu na jednolitej podstawie powstał w Pracowni Artystyczno-Kamieniarskiej Pana Witolda Marcewicza z Bełżyc.

Do budowy przystąpiono w grudniu 2020 roku. W miejscu dotychczasowego upamiętnienia powstały dwa pomniki z piaskowca na granitowej podstawie. Część mająca kształt krzyża, z płaskorzeźbą orła AK jest poświęcona żołnierzom Armii Krajowej poległym w bitwie pod Wyrykami stoczonej z Niemcami. Część mająca kształt macewy jest poświęcona polskim Żydom, ofiarom niemieckiego obozu pracy w Adampolu. Teren wokół pomnika został wyłożony kostką. Dotychczasowe elementy upamiętnienia zostały umieszczone w prześwicie, za nową budowlą.

Budowa pomników została dofinansowana ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w kwocie 57.000,00 zł.

Zagospodarowanie terenu wokół pomnika zostało sfinansowane dotacją celową ze środków Wojewody Lubelskiego przeznaczonych na utrzymanie grobów i cmentarzy wojennych w kwocie 20.000,00 zł.

Logotyp Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Urząd Gminy Wyryki

Adres Wyryki-Połód 154, 22-205 Wyryki
Telefon 82 59 13 003
Fax 82 59 13 106
E-mail sekretariat@wyryki.eu
Wpłaty BS w Parczewie O/Wyryki Rachunek podstawowy:
54 8042 0006 2001 0680 0101 0001
Odpady komunalne:
65 8042 0006 0680 0101 2000 0310
Dane Gmina Wyryki NIP: 5651445591 REGON: 110197842
Urząd Gminy Wyryki NIP: 5651320381 REGON: 000551579

Godziny pracy

Poniedziałek
:
7:00 - 15:00
Wtorek
:
7:30 - 15:30
Środa
:
7:00 - 15:00
Czwartek
:
7:00 - 15:00
Piątek
:
7:00 - 15:00